Dolar : Alış : 3.4973 / Satış : 3.5036
Euro : Alış : 4.1170 / Satış : 4.1244
mangal.web.tr
HAVA DURUMU
hava durumu

Corum29°CGök Gürültülü Sağanak Yağışlı

- Hoşgeldiniz

SON DAKİKA

XIX – XX. YÜZYILLAR ARASINDA SOSYAL ÇEVRE VE EKONOMİNİN TÜRK DÜNYASI EDEBİYATINA ETKİSİ

24 Haziran 2016
Ana Sayfa » Ekonomi»XIX – XX. YÜZYILLAR ARASINDA SOSYAL ÇEVRE VE EKONOMİNİN TÜRK DÜNYASI EDEBİYATINA ETKİSİ
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

d7460f22391213.56311ef10b5f4XIX – XX. Yüzyıllar arasındaki Türk Dünyası Edebiyatı; Sosyal Çevrede Türk Dünyası Edebiyatı alanı; Ekonominin Türk Dünyası Edebiyatına olumlu ve olumsuz etkileri, bu etkilerin doğurduğu sonuçları ve bu sonuçlar neticesinde Türk Dünyası Edebiyatı  gelişim süreci incelenmektedir. Bu dönemde Osmanlı Devletinin güçsüzleşmesi diğer Türk devletlerinin de siyasi-sosyal alanda olumsuz etkilenmesine sebep olmuştur. Böylelikle siyasi-sosyal yapının bozulmasıyla ve ekonominin gerilemesiyle Türk Edebiyatında olduğu gibi Bağımsız Türk devletlerinin edebiyatlarında da göze çarpan olumsuzluklarla karşılaşılmıştır.

Türk edebiyatının XV. Yüzyıldan XIX.yüzyıl başlarına kadar kökleşen, gelişen Divan Edebiyatı XIX. Yüzyılın ikinci yarısından sonra sosyal çevrede yetişen idealist, çok kabiliyetli yazar ve şairlerin çalışmalarıyla birlikte, dönemin sonuna doğru Türk edebiyatında Divan edebiyatının  yerini,Batı edebiyatı türlerine bırakması hızlanmıştır. Bu dönemde Osmanlı Devleti’nin siyasi-sosyal yapısı, ekonomik yapısı dahil her alanda kötü gidişatı ve Batı edebiyatını savunan yazar ve şairlerin olması XIX. Yüzyıl Türk Edebiyatını etkilemiştir.

XX.yüzyılda savaşların etkisiyle yol alan Türk edebiyatı, savaşların son bulmasıyla birlikte oturmuş bir siyasi-sosyal yapıda, ekonominin düzelmesiyle birlikte  yoluna gelişerek devam etmiştir. XIX. Yüzyıl ve öncesinde Rusların bağımsız Türk devletleri üzerine uyguladığı politikalar döneme damgasını vuran en önemli olaylardandır. Bu dönemde Ruslar Kazak Türkleri, Kırgız Türkleri, Azerbaycan Türkleri ve diğer Türk devletlerine uyguladığı politika,Bağımsız Türk Devletlerinin siyasi-sosyal yapısını ve ekonomik yapısını olumsuz etkilemiştir. Bu olaylarla birlikte Türk devletlerinde Edebiyat alanında da olumsuz etkilenmesi kaçınılmaz olmuştur. Azerbaycan Türklerinde XIX.yüzyılın ilk döneminde İran ve Rus savaşı sonucu bölünmüş olan devletin siyasi  yapısı nedeniyle Azeybaycan edebiyatı olumsuz etkilenmesine rağmen tür olarak eski edebiyatı devam ettirmekle birlikte Batı edebiyatından da yeni türler almaya başlamıştır. Kuzey ve Güney Azerbaycan olarak varlığını sürdüren Azerbaycan edebiyatı XIX.yüzyılın ilk dönemlerindeki yazar ve şairlerin yeni türlere zemin hazırlamalarıyla birlikte kendilerinden sonra gelen nesle kolaylık sağlamışlardır.

XX.yüzyılın sonlarına doğru bağımsızlığını kazanan Azerbaycan Türkleri edebiyat alanında da büyük gelişmeler yaşamıştır. Kazak Türklerinde ise edebiyat Rusların baskısı ve sömürüsü altında XIX.yüzyılın ortalarına kadar Sözlü Halk Edebiyatı olarak yaşamaktadır. Ancak Yazı Dili haline XIX.yüzyılın ikinci yarısında geçmiştir. XX.yüzyıla kadar yazılı edebiyatları olmayan Kırgız Türklerinde ise bu döneme kadar biriken Halk edebiyatı alanı çok gelişmiştir. XX.yüzyılda Bolçevik ihtilalinden sonra yazılı edebiyatın geliştiği Kırgız Türklerinde okullaşmaya önem verilmiştir ve edebiyatın gelişimi sağlanmıştır. Özbek Türklerinde de durum aynıdır. XIX. yüzyıl başlarında Rus hakimiyeti altına giren Özbek Türkleri siyasi-sosyal alanda sürüklenerek edebiyatta gelişmeyi XIX.yüzyılın ikinci yarısında Marifetçilik devri ile Yeni Özbek Edebiyatının ilk dönemi başlamıştır. Bu devirlerin arkasından Cedid devri, Şuralar devri (Sovyet Devri) ve Müstakillik devri dönemleri gelmiştir. Türkmenlerin ise Sovyet rejiminin getirdiği kısıtlamalar ve baskılardan dolayı Türkmen toplumunun yapısında meydana gelen değişiklikler, Türkmen edebiyatında da kendisini göstermiştir.

XIX.yüzyılda Türk Devletlerindeki siyasi yapının bozulması edebiyat alanının gelişimini doğrudan doğruya etkilemiştir. Bu dönem Türk Dünyasının ekonomik ve kültürel bakımından kötü gidişatına dur demek isteyen İsmail Gaspıralı’nın “Dilde fikirde işte birlik ” sözleriyle Türkçecilik hareketi ile dönemde önemli bir yeri olmuştur. XX.yüzyılın son çeyreğinde  Sovyet rejiminin baskısını azaltmasıyla birlikte bağımsızlığını ilan eden Türk Devletlerinde siyasi ve sosyal yapının düzelmeye başlamasıyla birlikte ekonominin gelişmesi ve bu doğrultuda eğitime verilen desteğin artması,edebiyat alanının gelişmesine de katkı sağlamıştır. Sonuç olarak Türk Dünyasının siyasi yapısının bozulması neticesinde zayıflayan ekonomisi ile birlikte durağanlaşan edebiyat siyasi yapının düzelmesi ve ekonominin düzelmesiyle daha rahat gelişim süreci geçirmeye başlamıştır.

Ömer KARATAŞ

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.


Çorum Haberleri İçin Sayfamızı Beğenin

[X]
TemaFabrika